قهرمان ميرزا عين السلطنه
1322
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
جنگ آمريكا و اسپانيا جنگ آمريكا و اسپانيا تمامشده . وزيرمختار فرانسه مقيم آمريكا واسطهء صلح است . از قرارى كه نوشتهاند شرايط صلح از اينرو معين شده . آزادى كوبا در تحت حمايت آمريكا ، جزيرهء پرتريكو و يك جزيرهء ديگر در مجمع الجزاير فيلىپين در عوض خسارت جنگ به دولت آمريكا بدون هيچ شرط و عهدى واگذار شود . بيچاره اسپانيا يكوقت تمام آمريك را در يد تصرف داشت حالا يك جزيره را هم براى او زياد مىدانند . خيلى در روزنامهها تعريف از رشادت و جلادت سرباز اسپانيا مىكنند . اگر شورشيان كوبا و فيليپين امداد به قشون امريك نمىكردند و اسپانيا يك طرف جنگ داشت گمان نمىكنند شكست مىخورد . مثل اينكه در سانتياگو با هردو طرف دو ماه جنگيده و آخر الامر از نداشتن آذوقه و قورخانه با آن شرايط تسليم شد . در روزنامهء فرانسه نوشته بودند اسپانيوليها تا يك لقمه نان خشك و يك مثقال باروت داشتند جنگ كردند . الان قريب بيست و پنج هزار سرباز اسپانيا در آمريكا اسير مىباشند . مارشال بلانكو حاكم و رئيس كل قشون كوبا همينقدر كه دانست كوبا را مىخواهند واگذار كنند استعفا كرد كه به دست او اينكار واقع نشود . آنچه معلوم شده هم در كوبا و هم در فيليپين در جنگ بحرى اسپانيوليها خبط و خطا كردند كه باعث شكست شد و توپخانهء كشتيهاى امريك هم برترى داشته بلكه خيلى بهتر بود . شنبه 29 ربيع الثانى - صبح پنجشنبه به اتفاق ملكآراء و شعاع الدين ميرزا ، افخم الدوله ، ممتاز الدوله شميران رفتيم ، اول به درب خانه . شاه در مرتبهء دوم نزديك عمارت ايستاده بودند . اغلب وزراء و عملهء خلوت بودند . اظهار التفاتى نسبت به ملكآرا فرمودند . انجمن علمى طهران - مدرسه نير الملك از دو سه مدرسهء جديد ملتى كه احداث شده صحبت مىكرد كه انجمن علمى طهران خوب در اين راه خدمت مىكند . چنانچه در مدرسهء علميه امتحانى شد شاگردان خوب ترقى كرده باعث تعجب تمام ناظرين شد . الان هم مدرسهء ديگرى موسوم به « افتتاحيه » در محلهء سنگلج برقرار شده كه پانصد شاگرد دارا خواهد بود . در هر صدى بيست و پنج نفر يتيم مجانى ، از ساير [ ين ] نفرى يك تومان در ماه گرفته مىشود . اگر فى الجمله محترمين امداد و كمكى كنند اين انجمن خيالات خوب دارد و هرچه تنخواه جمع شود تفريط نمىشود . از روى صرفه و صلاح و حساب خرج